Ο φαρμακευτικός κλάδος στη Ρωσία

Ο φαρμακευτικός κλάδος στη Ρωσία

Η αγορά φαρμάκων της Ρωσίας συγκαταλέγεται μεταξύ των ταχύτερα αναπτυσσομένων παγκοσμίως. Το 2019 οι πωλήσεις φαρμάκων στη Ρωσία ανήλθαν σε 19,9 δις $ ΗΠΑ (έναντι 19,3 το 2018), ήτοι 1,2% του ΑΕΠ. Η δε κατά κεφαλή δαπάνη ανήλθε σε $ 160 ΗΠΑ. Τα συνταγογραφούμενα φάρμακα επικρατούν παραδοσιακά με 63,3% των πωλήσεων. Εξ αυτών 68,4% αφορούν γενόσημα.

Τα φαρμακευτικά αποτελούν την τέταρτη σημαντικότερη ομάδα εισαγόμενων προϊόντων στη Ρωσία μετά τον μηχανολογικό και ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, τα οχήματα και το υλικό οδικών μεταφορών.

Εκτιμάται ότι ο αριθμός των εγχώριων κατασκευαστών φαρμάκων στη Ρωσία ανέρχεται σε 950. Εξ αυτών η πρώτη δεκάδα καλύπτει περί το ένα τρίτο της αγοράς. Υπάρχουν περί τις 600 μονάδες παραγωγής με δυνατότητα παραγωγής του συνόλου των γνωστών φαρμάκων.

Προς το παρόν, η εγχώρια παραγωγή τελικού προϊόντος παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από την εισαγωγή ξένων δραστικών φαρμακευτικών ουσιών, κυρίως από την Κίνα, την Ινδία και την Γαλλία. Σημειώνεται ότι περί το 90% των ρωσικών φαρμάκων περιέχει ξένες δραστικές φαρμακευτικές ουσίες. Στον άμεσο σχεδιασμό της ρωσικής κυβέρνησης περιλαμβάνεται η παροχή προτίμησης σε παραγωγούς πλήρως εγχωρίων προϊόντων, προς ενθάρρυνση της εγχώριας παραγωγής και των δραστικών φαρμακευτικών ουσιών. Παράλληλα, η πολιτική υποκατάστασης εισαγωγών και η αδυναμία συμμετοχής στις κρατικές προμήθειες ωθούν όλο και περισσότερες ξένες εταιρείες στην δημιουργία επιτόπιων μονάδων ή συνεργασιών για επιτόπια παραγωγή.

Τα ακριβότερα φάρμακα (με τιμή λιανικής άνω των 500 ρουβλίων) τον Ιούνιο 20191 πραγματοποιούν τις μεγαλύτερες πωλήσεις καλύπτοντας το 44,6% της αγοράς. Ακολουθούν τα μεσαίας τιμής (150-500 ρούβλια) με 39,9% και οι δύο κατηγορίες των φθηνότερων (50-150 ρούβλια και έως 50 ρούβλια) με 11% και 4,5% αντίστοιχα. Σημειώνεται πάντως ότι τα εγχώρια σκευάσματα έχουν τις μεγαλύτερες πωλήσεις σε όγκο, αλλά ως φθηνότερα των εισαγομένων καταλαμβάνουν μικρότερο μερίδιο της αγοράς σε αξία.

Αγοραστική συμπεριφορά

Ο πληθυσμός της Ρωσίας ανέρχεται σε 146,7 εκ. άτομα. Εξ αυτών, το 54% είναι γυναίκες και 46% άνδρες. Το 2019, σύμφωνα µε στοιχεία της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ρωσίας, σημειώθηκαν 1.481.074 γεννήσεις στη χώρα και 1.798.307 θάνατοι. Το δε προσδόκιμο επιβίωσης στη γέννηση στην Ρωσία ανέρχεται στα 68,24 έτη για τους άνδρες και στα 78,17 για τις γυναίκες. Η Ρωσία παρουσιάζει χαμηλό ποσοστό γεννήσεων όπως και οι περισσότερες αναπτυγμένες χώρες, αλλά παράλληλα, και αυξημένο ποσοστό θανάτων ειδικά ενήλικων ανδρών. Το υψηλό ποσοστό θανάτων αποδίδεται τόσο στην περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων όσο και σε καρδιοαγγειακά νοσήματα, καρκίνος κλπ.

Προοπτικές στην εξέλιξη της ζήτησης

Τα τελευταία χρόνια ο κυβερνητικός σχεδιασμός περιλαμβάνει την αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και της πρόσβασης σε αυτές. Το 2019 οι δαπάνες για την υγεία ανήλθαν σε 3,9% του ΑΕΠ και το 2020 αναμένεται να φτάσουν σε 4,1%. Σε σύγκριση με άλλες δυτικές χώρες τα εν λόγω ποσοστά παρουσιάζονται μάλλον χαμηλά, πλην όμως για τα ρωσικά δεδομένα πρόκειται για μια ουσιαστική αύξηση των δαπανών για την υγεία.

Ανάλυση εισαγωγών-εξαγωγών

Οι εισαγωγές φαρμάκων στην Ρωσία παρουσιάζουν εν γένει ανοδική πορεία.

Στους μεγαλύτερους προμηθευτές της ρωσικής αγοράς συγκαταλέγονται η Κίνα, η Γερμανία, η Λευκορωσία, οι ΗΠΑ, η Ιταλία, η Ιαπωνία, η Γαλλία, η Νότια Κορέα και η Πολωνία. Σημαντική αύξηση των εισαγωγών το παρατηρήθηκε 2019, η οποία φαίνεται να  φαίνεται να συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την προετοιμασία των εισαγωγέων εν όψει εισαγωγής της υποχρεωτικής σήμανσης προϊόντων το 2020. Σημαντικές είναι και οι εισαγωγές δραστικών φαρμακευτικών ουσιών απαραίτητων ως πρώτη ύλη για την εγχώρια παραγωγή φαρμάκων. Το 2019, οι εισαγωγές αυτών ανήλθαν σε 1.810 εκ. δολάρια ΗΠΑ και προήλθαν κυρίως από την Κίνα, Γαλλία, Ινδία, Ελβετία, Σλοβενία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιαπωνία, Ιταλία και Ολλανδία. Οι σημαντικότερες σε αξία ουσίες που εισήχθησαν το 2019 ήταν insulin, perindropil, dolutegravir, rivaroxaban, ursodeoxylochic acid, osimertinib, raltegravirmetformin, lozartan και vildagliptin.

Όσον αφορά στις εξαγωγές φαρμάκων και αυτές κινούνται ανοδικά. Τα ρωσικά σκευάσματα προμηθεύουν αγορές 109 χωρών. Οι 10 μεγαλύτεροι πελάτες της Ρωσίας είναι πρώην σοβιετικές δημοκρατίες και η Νιγηρία, οι οποίοι καλύπτουν 80% των ρωσικών εξαγωγών. Οι χώρες της Ευρασιατικής Ένωσης (Λευκορωσία, Καζακστάν, Κιργιζία και Αρμενία) απορροφούν 37,1% αυτών ενώ η Ουκρανία είναι ο πρώτος πελάτης των ρωσικών σκευασμάτων με μερίδιο 16,7%. Θετική δυναμική για τις ρωσικές εξαγωγές παρουσιάζουν επίσης οι αγορές της Λιθουανίας, του Τουρκμενιστάν και της Ουγκάντα.

Η ρωσική φαρμακευτική αγορά αναπτύσσεται ταχύτατα. Από τον όγκο του διμερούς εμπορίου με την Ελλάδα είναι σαφές ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης. Επιπλέον, η ρωσική αγορά αποτελεί πύλη για την ευρύτερη της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης